Jakie motywy mogą pojawić się na maturze z języka polskiego? Przegląd poprzednich lat

Matura z języka polskiego co roku sprawia, że uczniowie, którzy do niej podchodzą, nie wiedzą, jakich motywów mogą się spodziewać. Choć przeważnie są to sprawdzone tematy i uniwersalne motywy, to analiza arkuszy z poprzednich lat pozwala wskazać powtarzające się wątki. Co zatem warto sobie przypomnieć?

Motyw cierpienia i jego sens

Motyw cierpienia to jeden z najczęściej powracających tematów maturalnych. Spotkasz go w kontekście indywidualnych doświadczeń czy zbiorowej tragedii: wojny, traumy pokoleniowej czy straty. Uczniowie często analizują cierpienie poprzez pryzmat takich lektur jak: Dżuma Alberta Camusa, Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall czy Ludzie bezdomni Stefana Żeromskiego.

Aby dobrze zaznajomić się z tym motywem, przeanalizuj, jakie funkcje pełni cierpienie w różnych tekstach. Skorzystaj z poniższego zestawu pytań pomocniczych:

· Czy prowadzi do przemiany?
· Czy prowadzi do rozpaczy?
· Czy uczy empatii?

W podręcznikach takich jak  Oblicza epok 2.2 często znajdziesz gotowe zestawienia utworów związanych z tym motywem oraz przykładowe tezy do rozprawki.

Motyw domu i rodziny

Dom to przestrzeń, w której czujemy się bezpiecznie, lub miejsce, które potrafi stać się źródłem wielu konfliktów. Ten temat często pojawia się w arkuszach egzaminacyjnych. W 2023 roku wypracowanie dotyczyło roli domu w życiu człowieka. Choć temat wydaje się pozornie prosty, wymaga głębszej refleksji.

Oto przydatna ściąga tekstów, w których przewija się motyw rodziny w konkretnym kontekście: Pan Tadeusz Adama Mickiewicza (dom jako centrum tradycji), Granica Zofii Nałkowskiej (dom jako przestrzeń społecznych ograniczeń), Matka odchodzi Tadeusza Różewicza (relacja rodzinna jako źródło pamięci i emocji).

Motyw buntu i wolności

Czytając lektury szkolne, z pewnością choć raz spotkałeś bohatera, który nie zgadza się z otaczającą go rzeczywistością. Walczy, buntuje się i zrywa z konwenansami. Egzaminatorzy lubią sprawdzać, jak maturzyści interpretują wolność osobistą, moralną, społeczną i narodową.

Gdzie spotkasz ten motyw? Motyw buntu obecny jest m.in. w Dziadach cz. III Mickiewicza, Ferdydurke Gombrowicza, Zdążyć przed Panem Bogiem, ale też w Przedwiośniu Stefana Żeromskiego. W podręcznikach znajdują się obszerne charakterystyki postaci buntowników oraz zestawienia tekstów kultury poruszających ten motyw.

Inne motywy, które mogą się pojawić

· Miłość i relacje międzyludzkie – obecne w Romeo i Julii, Lalce, poezji romantycznej i współczesnej;
· relacja człowieka z naturą – Pan Tadeusz, poezja Norwida, Baczyńskiego, Różewicza;
· samotność i wyobcowanie – Proces Kafki, Sklepy cynamonowe Schulza, Inny świat;
· konflikt jednostki z systemem – Dziady cz. III, Rok 1984, Zdążyć przed Panem Bogiem.

Koniecznie przygotuj sobie notatki pomocnicze, w których wypiszesz motywy i dopasujesz do nich odpowiednie lektury i teksty. W ten sposób będziesz lepiej przygotowany do matury i poczujesz się pewniej.